Hopp til hovedinnholdet

Novelle: "Stearinlys"

Stearinlys (colourbox.com)
Stearinlys

Eg sat i stova - fint plassert i sofaen med føtene på salongbordet. Klokka var rundt ett på føremiddagen, kanskje to. Eg visste ikkje. Konsentrert studera eg stearinlyset som stod på salongbordet. Det fekk meg til å tenkje på mor.

Novella er skreve av Beathe

Offentlig og kvalitetssikret
Stearinlys (colourbox.com)
Stearinlys

Ho elska stearinlys. Men ho kunne ikkje fordra når eg sat med føtene på salongbordet. Ufyseleg, kalla ho det. Eg brydde meg ikkje. Føtene mine var jo reine. Det var så vakkert, stearinlyset. Det dansa i vinden frå det opne vindauget. Eg skulle ynskje eg visste kva song det dansa etter. Men eg visste at det måtte vere ein fin song. Stearinlyset levde i si eiga verd, der kvar ein bris kunne gje ei ny retning. Det kunne slokne når som helst. Det levde farleg. Dei urolege flammane laga eit slags skyggeteater på dei lyse veggane. Sjølv om det ikkje var noko klar meining i teateret, var det alikevel fint å sjå på.

Mor hadde stearinlys over heile stova. På salongbordet, i hyllene langs veggane, og i lange, svarte lysestakar som stod på golvet. Av og til rann talget ned på golvet. Mor hadde sett dei lange stakane for nære ovnen, og då rann talget ned på golvet som vatn frå ei kran. Ein skulle tru at ho hadde lært å ikkje settje dei for nære ovnen etter alle desse gongene ho hadde vaska talg frå golvet, men ho var så bestemt på at stakane skulle stå akkurat der. Perfeksjonisten. Ho hadde system i alt. Ho var frelst av antikvitetar. I følgje henne sjølv var ho fødd 100 år for seint. Alle kokebøkene hennar stod i alfabetisk rekkjefølge i skapet på kjøkenet, og det var ikkje få av dei. Ho elska å bake. Ho likte ikkje at eg var på kjøkenet, eg rota så fælt. Ikkje kunne eg laga mat heller, sa ho. Sjeldan vaska eg rommet mitt sjølv. Ho ville helst gjere det. Ho ville ha det skikkeleg reint, og det var berre ho som greidde det, meinte ho. Me var svært ulike, eg og mor.

Ute var det snø. Eit kvitt teppe låg over landskapet. Den kalde lufta trengte seg inn vindauget saman med vinden. Stearinlyset vart svakare for kvar gong vinden traff det. Det kjempa mot kulda. Berre det ikkje sloknar, tenkte eg. Eg orka knapt tanken på å reise meg for å tenne det igjen. Eg sat så godt. Me hadde ikkje fleire fyrstikker heller. Eg hadde brukt dei opp då eg skulle fyre i ovnen. Mor ville alltid at det skulle vere godt og varmt, og då måtte det vere det. Ho var så kald heile tida. Eg hadde riktignok flytta lysestakane lenger vekk frå ovnen før eg tente den. Eg orka ikkje å vaske golvet etterpå. Sjølv om vinteren var kald, likte mor den. Spesielt jula. Ho starta alltid dei tradisjonelle juleforberedingane tidleg. Det var ikkje uvanleg at ein høyrde julevisene til Sissel Kyrkjebø eller Hanne Krogh kome ut frå musikkspelaren til mor i november. Kanskje til og med i oktober. Fanst det forresten ei tid med mykje stearinlys, så var det juletida. Eg såg for meg mor når ho alltid sang og dansa etter julemusikken mens ho vaska til jul. Eg smilte. Det var alltid så hyggeleg når mor var i godt humør. Ho hadde ikkje noko fin sangstemme, sjølv om ho trudde det sjølv. Eg måtte le. Kva var det egentleg med mor og desse små hverdagslege tinga? Ho var så lett å glede. Ho trengte berre nokre stearinlys for å smile.

 

Eg måtte byte stilling. Den eine foten min hadde sovna. Uforsiktig som eg var, sparka eg til stearinlyset. Typisk. Heile duken blei dekt med talg. Kvitt, varmt talg. Heldigvis slokna ikkje stearinlyset. Mor hata når dukane hennar blei skitne. Når slike uheldige hendingar hendte, pleidde ho å ramse opp alle verdas banneord frå ende til annan. Eg måtte le igjen. Det var ganske komisk å høyre på. Ho meinte det jo ikkje, det var jo berre ein reaksjon. Av og til greidde eg ikkje å halde latteren tilbake mens ho banna, og til slutt greidde ho det ikkje sjølv heller. Ho hadde humor. Ho var ikkje direkte morosam, men ho hadde ei spesiell utstråling. Rare uttrykk i andletet som forandra seg etter kva slags situasjon ho befann seg i, eller etter kva ho tenkte på. Store, blå auge som kunne lyse opp eit rom. Ho lo mykje, sjølv om ho ikkje likte det så godt. Ho likte ikkje tennene sine, difor prøvde ho å halde munnen igjen. Eg forstod ikkje kva ho meinte når ho sa at ho ikkje likte tennene sine, det var jo ikkje noko gale med dei. Når ho ikkje lo, var ho anten sint eller berre taus, som alle andre. Ho kunne bli skikkeleg sint. Ho hadde ei kort lunte, som ho hadde arva etter far sin. Det var ikkje mykje som skulle til for å tenne den, meir til for å stoppe den. Ho var flink til å mase. Ho masa om dei same tinga kvar dag, som om eg aldri hadde høyrt det før. Ofte blei eg lei henne.

Eg skulle ynskje at eg aldri hadde sett ho slik, slik som den natta for så lenge sidan. Eg skulle ynskje det aldri hadde hendt. Ho var sjuk. Verkeleg sjuk. Eg kjende henne ikkje igjen. Andletet hennar var ikkje det same, det var ukjent. Sjukdomen hennar hadde verkeleg gått til åtak på henne. Ho hadde ikkje ete på fleire dagar. Ho låg der i ei fosterstilling midt på golvet, blant alle stearinlysa som ho hadde tent tidlegare på kvelden. Det var ei merkeleg lukt i rommet. Eg var redd. Alt var heilt stille. Ho røra ikkje på seg. Var ho død? Eg løfta hovudet hennar opp, og såg på henne. Inga reaksjon, inga pust. Ho var heilt sveitt, som om ho hadde kjempa i fleire timar. Eg ringde sjukebil. Eg hadde inga val. Minutta før sjukebilen kom var akkurat som ei evighet, kanskje meir. Eg kunne ikkje tenke skikkeleg. Eg sat berre og kikka på stearinlysa. Eg fekk ei befriande kjensle då eg endeleg såg lysa frå sjukebilen kome inn gjennom gardinene. To menn i gule uniformar kom inn i stova. Dei bar henne ut i bilen på ei båre, mens eg blas ut alle stearinlysa. Eg sat ved henne i sjukebilen, heile veien til sjukehuset. Ho var heilt stille. Kroppen hennar var kald, men andledet hennar var framleis sveitt. Eg hadde aldri sett ho så stille før. Ho hadde inga rare uttrykk i andledet. Dei blåe auga var gøymd bak augelokka. Eg sakna å høyre stemmen hennar. Eg håpa på at ho skulle byrje å mase litt, eller syngje litt med den ustemte stemmen sin. Eg ba til Gud om å få høyre det same, gamle maset. Men nei, ho var heilt stille. Det var ein stillhet så stor at eg nesten kunne ta på den.

Nå var stearinlyset mitt nesten nedbrent. Det var så vidt det rauk av det, og dei varme fargane hadde forsvunne. Det var ikkje store beten igjen. Skyggeteateret var nesten borte. Det var berre nokre få bevegelsar igjen, heilt nede ved lista. Personane som var med i teateret, eksisterte ikkje lenger. Dei var borte. Eg kunne sjå korleis lyset kjempa for dei siste gløda, berre ved å sjå på veggen. Eg kunne sjå korleis det reiv og sleit for å halde varmen. Eg såg på klokka, den var nesten fem. Utruleg. Eg hadde sete her i fire heile timar. Tida hadde flydd forbi meg, men for meg hadde den stått stille. Kroppen min var heilt stiv etter å ha sete i ro så lenge. Eg hadde inga kjensler i føtene mine. Merkeleg. At eit stearinlys skulle ta så mykje av tida mi hadde eg aldri trudd. Det var så fint å berre sitje her og drøyme seg vekk. Eg følte at eg akkurat hadde vakna frå ein draum. Kanskje var det noko spesielt med stearinlys likevel, som mor alltid hadde sagt. Noko magisk, eller himmelsk.

Brått høyrde eg nokon nede i døra. Entreen var sterk, og det høyrtes ut som om det var ein flokk med kyr som kom. Rasling av posar og vesker ljoma i trappa. Eg høyrde at posane blei plassert på golvet. Nøklar risla, før dei blei lagt ned på eit bord. Trekken frå døra kom opp mot stova, og fletta seg saman med den kalde vinden frå vindauget. Vinden streifa føtene mine, som låg nakne på salongbordet. Det tok ikkje lang tid før den blas ut siste rest av stearinlyset eg hadde føre meg. Posane blei løfta opp igjen. Eg høyrde ei tung pust kome opp trappa. Det var mor. Eg såg på henne, og ho såg på meg. Eg var glad for å sjå henne. Eg har aldri vore så glad for å sjå henne før. "Kva har eg sagt om at du legg føtene dine på salongbordet, Anna? Ta dei ned med det same." Sa ho med ei sint og krass stemme, før ho gjekk inn på kjøkenet for å lage middagsmat. Det gjorde ikkje noko at ho kjefta på meg. Eg var så takknemleg for å sjå henne, at eg berre smilte. Ho kunne kjefte så mykje ho berre ville, så lenge ho ikkje forlet meg, tenkte eg. Eg vende hovudet mot det nedbrente stearinlyset igjen. Det berre stod der, heilt stille. Livlaust. Til alt hell var ikkje livet til mor så svakt og hjelpelaust som eit stearinlys den natta. Men nesten, tenkte eg.

Nesten.

Var dette til hjelp?
Var dette til hjelp?